tsta

Home / دومین کنفرانس ملی عصر انفجار تکنولوژی؛ هوش مصنوعی، تحولی در صنعت، تجارت و زنجیره تامین و دومین کنفرانس ملی علم داده در کاربردهای مهندسی

چارچوب‌های توسعه پایدار و اخلاق‌مدار هوش مصنوعی در نظام حقوقی ایران و اسناد بین‌المللی

Authors :

سیده مریم اعتماد¹ سجاد نعیم وفا²

1- پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

Keywords :

اخلاق هوش مصنوعی،توسعه پایدار،هوش مصنوعی

Abstract :

این مقاله به بررسی چارچوبهای توسعه پایدار و اخلاق‌مدار هوش مصنوعی در نظام حقوقی ایران و اسناد بین‌المللی میپردازد. با توجه به رشد سریع فناوری هوش مصنوعی در جهان و اهمیت تنظیم قوانین منطبق با اصول اخلاقی و توسعه پایدار، ابتدا مبانی مزبور در اسناد بین‌المللی و سپس مصوبات مربوطه در نظام حقوقی ایران مورد بررسی قرار گرفته است. این اسناد مبین ضرورت ایجاد نهادهای تنظیم‌گر تخصصی، شفافیت در الگوریتم‌ها، و حفاظت از داده‌های شخصی است. در کنار آن، چالش‌های کنونی نظام حقوقی ایران در این حوزه از جمله عدم وجود قوانین جامع، تعارض وظایف نهادها و نبود مشارکت کافی بخش خصوصی و دانشگاهی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. از منظر بین‌المللی، توصیه‌نامه اخلاقی یونسکو به‌عنوان نخستین چارچوب جهانی اخلاق هوش مصنوعی، اصول کلیدی مانند انسان‌‍محوری، احترام به حقوق بشر، تنوع فرهنگی و مسئولیت پذیری توسعه‌دهندگان و دولت‌ها را مطرح میکند. این سند تاکید دارد که توسعه هوش مصنوعی باید در خدمت بشریت و با حفظ کرامت انسانی و حمایت از صلح و محیط زیست باشد و نهادهای ملی موظف به اجرای آن در چارچوب قوانین داخلی خود هستند. در ادامه به اصول آسيلومار و سند راهنمای اخلاقی اتحادیه اروپا برای هوش مصنوعی قابل اعتماد و در نهایت به بررسی رویکرد نظام حقوقی ایران در این خصوص می‌پردازیم.